Maak een profiel van je storing

Net als bij elk ander moeilijk op te lossen probleem, begin je als een detective… stel inleidende vragen, verzamel voor de hand liggend bewijsmateriaal, zoek uit waar je dieper moet graven…. maak een profiel van de ‘dader’ om te helpen bij het onderzoek. Wees voorzichtig met aannames, verzamel eerst zoveel mogelijk informatie over de aard van de storing!

Je moet de geluidskenmerken kunnen identificeren en profileren. Gebruik deze lijst om een profiel van de storing te maken, zodat je een goede analyse krijgt aan de hand waarvan je de storing kunt identificeren en oplossen. Volg daarna het stappenplan en houd daarbij de specifieke kenmerken van je storingsprobleem in gedachten.


Eigenschap van de storingBeschrijving
Wat wordt wel/niet gestoord? Komt de storing uit
een bepaalde richting? Varieer de frequentie, mode,
antennerichting, antenne polarisatie. Zo gedetailleerd
mogelijk!
Wat is het karakter of patroon van de storing? Maak een
filmpje van het audio en de waterval waarin de storing
duidelijk hoorbaar of zichtbaar is.
Wanneer heb je de storing voor het eerst waargenomen?
Wanneer is de storing aanwezig? Is er een tijdlijn of
patroon in de tijd, of na een bepaalde gebeurtenis?
Op welke momenten van de dag, welke dagen van de
week?
Waar wordt er wel/niet gestoord? Varieer antenne,
plaats in de shack, plaats in je huis, binnen en buiten.
Vergelijk met mede-amateurs.
Hoeveel storing is er? Is het meetbaar in dB of S-punten?
Varieert dit in tijd of frequentie?
Trend welke verandering is er wel/niet in moment/hoeveelheid
storing?
Heb je storingsbronnen in je eigen woning uitgesloten?
Geef aan hoe je dit hebt gedaan.
Kun je mogelijke oorzaken bedenken die een oorzakelijk
verband zouden kunnen hebben?
Kun je de storing herkennen door deze te vergelijken met
de voorbeelden van stoorsignalen op:
qrm.guru/identifying-the-noise-useful-links/

Als je storingsprofiel compleet is, ga dan verder naar het

De effectiviteit van Ferrieten

https://qrm.guru/the-effectiveness-of-ferrites/


Ian VK3BUF heeft een informatieve korte video samengesteld op basis van zijn populaire artikel The
Truth about Ferrites.

Tip : Youtube video’s kan je vaak afpelen met Nederlandstalige ondertiteling

  1. klik op het rood onderstreepte icoon voor ondertiteling om de ondertiteling aan of uit te
    zetten
  2. door op het icoon voor instellingen te klikken
  3. en aansluitend op Ondertiteling klikken krijg je onderstaande opties. Bij de onderste kan je
    automatisch vertalen op basis van de geselecteerde taal bv Nederlands

De vertaling is niet perfect maar meestal wel voldoende

Waar is de ruisvloer? Door Bob VK3XP

Ik woon al meer dan 40 jaar op mijn huidige locatie, en in het begin was de ruisvloer nog net waarneembaar. Tegenwoordig varieert hij van S3 tot S8 tot 9.

[p]

Hoe vind je dan waar de ruis vandaan komt?

 

In de loop der jaren heb ik een aantal gadgets gebouwd om te helpen bij het opsporen ervan.

 

Deze ruisbronnen kunnen worden onderverdeeld in vele categorieën.

 

Ruis van apparaten, elektrische stoorbronnen, statische ontlading en RF-interferentie, zijn enkele voorbeelden.

 

Het opsporen van apparaat gerelateerde ruisbronnen kan eenvoudig een kwestie zijn van systematisch het apparaat uit- en weer aanzetten en het resultaat bekijken. Houd er echter rekening mee dat sommige apparaten ruis uitstralen in plaats van dat het via de lichtnetkabels wordt geleid.

 

Elektrische storing kan het gevolg zijn van losse contacten bij elektrische verbindingen, zoutnevel op isolatoren, roestige hardware kan de wisselstroom gelijkrichten waardoor harmonischen over de hele band ontstaan. Statische ontlading veroorzaakt willekeurig gekraak, meestal bij droog weer.

 

Corona-ontlading is vergelijkbaar, maar dan continu.

 

Wat kan je gebruiken om deze ruisbronnen te lokaliseren?

 

Het eerste wat je moet doen is het karakter van de ruis bestuderen en beschrijven, en een logboek bijhouden wanneer het optreedt.

 

Probeer te beschrijven hoe het klinkt, is er een patroon, hoe sterk is het, welke frequentie heeft het?

 

Dit bespaart je later een hoop onnodig trial and error werk.

 

Een oude AM-radio met een loopantenne is een goede start om mee te beginnen, maak een kruispeiling. Waarschijnlijk gaat dat het beste door niet de maxima maar juist de minima van de antennerichtingen grafisch uit te zetten. Voor ipads e.d. kan je een app Foxhunt of Triangulex gebruiken. Neem een aantal peilingen vanaf verschillende locaties tot je een kleine driehoek op het scherm krijgt. Binnen deze driehoek bevindt zich je ruisbron.

 

Om te zoeken naar geluid van elektrische corona ontladingen heb je een ultrasone ontvanger nodig die kan afstemmen op 20 KHz tot 44 KHz. Deze ontvangers gebruiken een parabolische schotel om het geluid te lokaliseren en te bundelen in een kleine ultrasoon microfoon. Achteruitrijsensoren voor auto’s werken goed; zij maken gebruik van een soortgelijke technologie.

De ontvanger versterkt het geluid en voert het naar een mixer, waar het wordt omgezet in een hoorbaar signaal en naar een audioversterker gaat. Zie CTT aan het eind van het artikel.

 

Een kleine logperiodieke antenne is nuttig voor het zoeken op de UHF-banden. Ik gebruik een ICOM ICR5 op AM om te zoeken naar interferentie van LIPD-apparaten.

 

Op HF een loopantenne met 2 windingen met een 200p of 350p condensator over de uiteinden om de loop af te stemmen op de frequentie. Een kleine koppelloop van 1/5e van de diameter van de hoofdloop, aangesloten om een Faraday-schild te vormen, werkt heel goed. Mijn methode om de loop af te stemmen is mijn antenne-analyser te gebruiken om het SWR-minimum op de middenfrequentie van de ruisbron te zetten; dit geeft een beter resultaat dan met de hand afstemmen, omdat de lus een zeer smalle bandbreedte heeft.

 

Brian VK3YNG maakt een heel mooie vossenjachtontvanger  voor gebruik met een 2 meter Yagi. Dit is ook nuttig gebleken bij het opsporen van ruis in de schakelende voeding. (En piraten)

 

Laptopvoedingen die in het stopcontact zitten maar niet op de laptop zijn aangesloten, zijn echt sterke stoorbronnen van breedbandruis, detecteerbaar tot op een halve KM afstand.

 

De goedkope Chinese LED-lampjes zonder CE markering, moeten absoluut worden vermeden.

 

Onlangs vond ik een ongewone ruisbron in mijn huis, toen ik door mijn gang liep met een AM-ontvanger afgestemd op 150 kHz kreeg ik een zeer luide AC-brom in de radio toen ik langs mijn whiteboard liep; door het bord aan te raken werd de ruis sterk gedempt. Ik krabde op mijn hoofd, hoe kan dit, er is niets mee verbonden. Het heeft een metalen frame en een kern van laminaat.

 

Dit werd opgewekt door een LED PIR nachtlampje dat in een stopcontact aan de andere kant van de muur zat. Ik zette het stopcontact uit en het geluid was weg. Dit apparaat bevatte een kleine schakelende voeding.

 

Ik heb ook een breedbandige ruis die zich uitstrekt van 3,0 MHz tot 11,9 MHz. Het is gepulseerd op de 1 Hz snelheid en is rond S8 tot op zijn piek van 8,804 MHz.  Dit bleek mijn Smartmeter te zijn (NB Smart meters in Australië kunnen andere techniek gebruiken dan in Nederland)_

 

Het weerstation van mijn buren gaat elke 30 seconden of zo chirpen, ik kan me daar wel bij neerleggen omdat het niet veel effect heeft op de SSB-signalen.

Ik wacht nu op antwoord van de leverancier.

 

Tip: zoek op de hoogste frequentie waarop je de ruisbron kunt horen. De antennes zijn veel kleiner en eenvoudiger te richten.

 

Gebruik een verzwakker in de antenneleiding; verhoog de verzwakking naarmate je dichter bij de bron komt. Dit voorkomt overbelasting en valse indicaties.

 

Schakelende voedingsadapters zijn een veel voorkomende bron van ruis, infrarode nachtlampen zijn goede bronnen van ruis. Negatieve ionengeneratoren zijn geweldige kamgeneratoren tot in SHF gebied

 

Ik heb een reeks apparaten verzameld om naar ruis te zoeken, de oude TV-veldsterktemeter voor analoog signaal is zeer nuttig omdat hij continu afstemt op 37MHz tot ongeveer 890 MHz.

 

  • Een VK3YNG vossenjachtontvanger op 2M
  • Een loopantenne voor 145 MHz Een magnetic loop antenne met 2 windingen voor 5MHZ tot 19MHz.
  • De ICR5 scanner.
  • Een logperiodieke antenne 400MHz tot 900 MHz.
  • Een zelfbouw ultrasone ontvanger 22KHz tot 44 KHz.
  • Een Palomar veldsterkte meter

De saga van de netwerkswitch en 20m QRM

Tegenwoordig is het internet verbonden met zowat alle elektronica in het moderne huishouden, van TV’s tot koelkasten.

Mijn gezin en ik zijn serieuze internetgebruikers, dus toen het nieuwe QTH werd gebouwd, heb ik de elektriciens Cat6-kabel laten aanleggen naar 14 stopcontacten in het hele huis.

Ik installeerde een 24-poorts netwerk IP-switch in een speciale serverkast in de garage en sloot mijn NBN-modem daarop aan.  Alles goed tot nu toe – veel mooie lampjes op de switch, en alle TV’s, PC’s, Sonos muzieksystemen en Bose internetradio’s werkten perfect.

 

Alles was geweldig….totdat ik mijn HF installatie op 20m zette…. om geconfronteerd te worden met dit:

[p]

S7 pieken ongeveer elke 60 kHz

 

Er was een birdie precies op 14150 kHz.  Gewapend met mijn vertrouwde Sony draagbare HF-ontvanger, zwierf ik door het huis om te luisteren naar QRM.  Het signaal klonk als een meertonige datastroom.  Inderdaad, het signaal was sterk bij alle Cat 6 wandcontactdozen en de patchkabels naar de apparatuur.  Bij de schakelaar zelf was het bijna volle schaal.

 

Ik bevestigde het bron van de storing door de schakelaar van de switch uit te zetten.  De QRM stopte.

 

Na wat hoofdbrekens besloot ik het systeem opnieuw te configureren, met als doel het aantal gebruikte Cat6-poorten in huis te verminderen, en daarmee ook de hoeveelheid ruis die op 20m word gegenereerd.

 

Ik heb het aantal benodigde poorten teruggebracht tot 10 – met speciale aandacht voor het elimineren van de poorten met de langste Cat6-kabels en de wandcontactdozen die het dichtst bij de 20m-antenne liggen.

 

Ik heb de 24-poorts switch vervangen door een 8-poorts model van een ander bedrijf.  Hiermee en met 3 reservepoorten op de NBN-modem had ik voldoende netwerkcapaciteit.

 

De QRM was nu teruggebracht tot S3, maar hij was er nog steeds.

 

Dus raadpleegde ik de mensen van QRM Guru (www.qrm.guru) en kocht een aantal ferrieten en ferrietringen.

 

Ik plaatste ringen met minstens 6 windingen op elke patchkabel die van de switch kwam, elke kabel van de NBN-modem en elke patchkabel bij de Cat 6 wandcontactdozen in het hele huis.  Ik heb ook ferrieten gebruikt op alle kabels die van het patchpaneel komen.

[p] [p] [p]

 

Overal ferrieten – let op de nieuwe 8 poorts switch bovenop zijn 24 poorts voorganger.

 

Succes!  De QRM was nu teruggebracht tot S1.

 

De moraal van het verhaal? ….    Ferriet toevoegen werkt en doorzettingsvermogen loont.

HDMI – Zeer betrouwbare mobiele storing

QRM van uw PC?

Er zijn wereldwijd waarschijnlijk miljoenen webpagina’s die iets vertellen over HDMI videoaansluitingen.
[p]
HDMI zou moeten staan voor ‘High Definition Multimedia Interface’, maar in kringen van radioamateurs kan het soms vervelende storingsproblemen veroorzaken. De HDMI-standaard is vrij complex, met verschillende varianten, maar voor het grootste deel beschouwen we het als een eenvoudige methode om geluid en video naar een scherm en luidspreker te krijgen. In de HDMI-kabel zitten 19 draden, die eindigen op aansluitingen die slechts 0,5 mm uit elkaar liggen. De hoogwaardige video en audio komen voort uit een grote bandbreedte en hoge datasnelheden tot in de VHF-frequenties. Over het algemeen is de afscherming effectief in het voorkomen van interferentie van deze signalen, maar harmonischen kunnen nog steeds naar buiten komen.
HDMI-interferentie varieert met de lijnfrequentie en de resolutie-instellingen van de monitor. Bij QRM Guru ontvingen we een melding over een PC scherm dat ruis veroorzaakte in de 2 meter band. De ruis was ook zichtbaar op 445,5 MHz, ruim binnen de Australische 70cm Amateur televisie toewijzing. We besloten dit te onderzoeken en te zien wat er nodig was om deze ruis te verminderen of geheel te elimineren.

Eerst stelden we een laptop, een monitor en een HDMI-kabel op. We voerden een spectrum sweep uit tot ongeveer 500MHz en keken rond. Deze afbeelding toont de ‘voor’ en ‘na’ het aansluiten van de kabel.
[p] [p]
Het ‘voor’-beeld (links) toont de losgekoppelde uiteinden van de HDMI-kabel. Op de analyser waren er enkele FM-zenders aan de lage kant, maar het spectrum was grotendeels schoon. Toen de externe monitor werd aangesloten, verschenen er meerdere pieken op het scherm. Hier is een close-up.
[p]
De HDMI ruis gedroeg zich als een kamgenerator, met stoorpieken om de 75 MHz. De eerste en de laatste piek verschenen in de Australische zendtoewijzingen en de piek van 222 MHz viel duidelijk binnen de internationale 1,25 meter amateurband.
Praktisch gezien waren de stoorsignalen niet sterk. Een kwalitatief betere afgeschermde kabel zou kunnen helpen of een andere monitorfrequentie kiezen om de storing weg te houden van de amateurbanden is een andere mogelijke optie. Toch was de storing duidelijk en een poging om deze te verminderen of op te heffen was gerechtvaardigd.
Nu we deze QRM hadden gereproduceerd, was de vraag: “Wat is er nodig om deze storing te elimineren?
Wij pleiten in het algemeen voor het gebruik van ferriet om dergelijke ongewenste RF-straling te onderdrukken. Over het algemeen kan ongewenste RFI worden geminimaliseerd of geëlimineerd met ferriet materiaal.

Speciale ferrieten voor VHF/UHF zouden een betere optie zijn, maar wij hebben de tests uitgevoerd met de meer algemeen verkrijgbare Type 43 ferriet materiaal. Deze zijn het meest bruikbaar op HF en lagere VHF-frequenties, maar vertonen nog steeds bruikbare RF-absorptiekenmerken bij hogere frequenties.

We begonnen met een enkele kleine ferrietklem. Helaas maakte dit nauwelijks een waarneembaar verschil. Vervolgens gingen we over op grotere klemmen en voegden er steeds meer toe. Dit ging beter. Toen er vijf klemmen op de kabel zaten, was de QRM-intensiteit gehalveerd.
[p]
Het werd tijd voor het grote geschut en ferrietringen. Deze zijn veel effectiever. De extra massa van de grotere ringen zorgt voor aanzienlijke absorptie, maar belangrijker is dat we meerdere kabelomlopen door de ring kunnen leiden. Er is een vermenigvuldigingseffect: twee windingen zijn vier keer zo effectief als een enkele. Vier windingen leveren ongeveer 16 maal de demping op. Tegen de tijd dat vier wikkelingen van de HDMI-kabel door de 50 mm ring waren gegaan, waren de stoorpieken nog steeds aanwezig, maar kwamen ze in de buurt van het achtergrondgeluid.
We voerden het nog verder op om te zien wat er nodig was om alle waarneembare ruis te onderdrukken. Uiteindelijk waren er twee 60 mm ringen nodig, gestapeld, met vier windingen kabel, dicht bij de laptop. Hiermee was de band stil, de geluidsbron met succes geëlimineerd.
[p]

Conclusies

De belangrijkste conclusie van dit experiment is dat het gewenste effect wellicht niet kan worden bereikt met slechts één of twee ferrietklemmen. Maar geef niet op! Het is de moeite waard om de spanning op te voeren totdat het gewenste resultaat is bereikt.

Deze experimenten werden uitgevoerd met een standaard Kill Kit van de QRM Guru website.
We worden helaas omringd door storende apparaten die onze vastberadenheid op de proef stellen. Voor een zendamateur in de huidge tijd is het noodzaak om de ruisvloer zo laag mogelijk te krijgen.

Begin hier – Voer de basis diagnose uit

Radiofrequentie-interferentie (RFI), QRM of ruis, is een van de grootste belemmeringen geworden voor HF-communicatie in elke stedelijke omgeving. Dit artikel behandelt de basisfilosofieën om u te helpen uw ruisproblemen te identificeren en op te lossen.

RFI kan onoplosbaar lijken in sommige stedelijke omgevingen, maar de hier gepresenteerde methoden en technieken zouden uw on-air activiteit moeten kunnen verbeteren. Het is een iteratief proces; als u één stoorbron oplost, kunnen er andere verschijnen.

Storing kan vele vormen aannemen en het aanpakken ervan is een proces dat moet beginnen met een brede kijk, en dan geleidelijk aan moet worden toegespitst op de specifieke symptomen. Het kan complex worden en er kunnen impasses zijn die u op uw reis moet doorkruisen. Het kan gaan om technisch onderzoek, onderhandelingen met buren, overleg met een openbaar nutsbedrijf, verwijzing naar de RDI of een combinatie daarvan.

Het doel van QRM.guru is u door het labyrint van informatie te leiden om hopelijk een zinvolle oplossing voor het probleem te vinden.

Eén aspect is zeker. De verantwoordelijkheid om actie te ondernemen ligt bij u, de operator, en technisch onderzoek is een van de hoekstenen van onze hobby. Dienstverleners en de openbare regelgever zullen zich alleen interesseren als het voorwerk goed is gedaan. De ondersteunende middelen van de regelgevende instantie zijn uiterst beperkt en zij zullen alleen in actie komen als goed gedocumenteerd bewijs een onderzoek ondersteunt.

Na afloop van de “Basisdiagnose” moet u een profiel en een goed begrip hebben van de kenmerken van het probleem. Dit profiel vormt de basis voor de “Identificatie van de ruisbron”.

Een eenvoudige directional loop antenne en ontvanger kunnen een geweldig hulpmiddel zijn om een storingsbron te lokaliseren.
Soms moet je je afvragen “wat is het niet?” in plaats van “wat is het wel?”. Dat laatste leidt tot aannames – en we weten allemaal wat er gebeurt als je aannames maakt. Begin met een heel eenvoudig dagboek en maak aantekeningen over de ruis.

QRM Guru biedt een aantal formulieren om u te helpen bij deze voorafgaande beoordeling en gegevensverzameling.

Sjabloon voor het profileren van het lawaai

Logboekblad – bijhouden van QRM op uw station

Vanaf de eerste dag moet je een dagboek bijhouden om je activiteiten te loggen. Er zijn verschillende andere formulieren die u kunt gebruiken om u te helpen de geluidsbron te beperken en te diagnosticeren, maar een journaal geeft een chronologisch overzicht van al uw activiteiten, met inbegrip van, maar niet beperkt tot:

  • belangrijke gebeurtenissen (bijv. nieuwe apparatuur, buurman die nieuwe apparatuur installeert);
  • diagnoses of onderzoeken die u hebt uitgevoerd
  • bezoeken aan of besprekingen met buren; en
  • oproepen aan energiebedrijven, regelgevende instanties, enz.

U moet de geluidskenmerken kunnen identificeren en profileren. Hier zijn enkele nuttige links.

U moet over een aantal basisgegevens over de QRM beschikken en de volgende vragen kunnen beantwoorden:

  • Wat is het eigenlijke probleem dat moet worden opgelost?
  • Klaagt een buurman?
  • Heeft de storing invloed op uw radiostation?
  • Welke banden worden het meest beïnvloed?
  • Heeft de storing een profiel?
  • Tijdstip van de dag
  • Richting
  • Intensiteit
  • Frequenties/harmonischen
  • Breedband of specifieke frequenties
  • Op welk moment van de dag/nacht is de storing het ergst?
  • Heeft u de storing op meer dan één ontvanger waargenomen (waardoor een intern vogeltje wordt uitgesloten)
  • Neem de storing op en probeer deze te vergelijken met bekende storingsbronnen – zie deze link.
  • Hebt u geobserveerd of de ruis overeenkomt met bepaalde routines in uw huishouden? (bv. wasmachine, leeslampjes, computergebruik, alleen overdag enz.
  • Deze video geeft meer informatie over de eerste stap in het proces – Informatie verzamelen

 

Zodra u een profiel van het geluid hebt, wilt u de bron beperken tot een van de twee mogelijke bronnen:

RFI binnen uw eigendom
RFI buiten uw eigendom
Wellicht de eenvoudigste manier om de geluidsbron te beperken is om eerst te bepalen of het binnen uw eigendom is.

Volg deze zeer eenvoudige procedure:

Stel uw ontvanger in op een onafhankelijke stroombron (12v batterij).
Controleer of u het geluid nog steeds ontvangt.
Zet de hoofdschakelaar uit.
Als u het geluid niet meer hoort, is de bron in uw woning. Doorloop een eenvoudige procedure om de geluidsbron in uw huis te bepalen. Begin hier.
Als u het geluid nog steeds hoort, dan is het buiten uw woning. Uw volgende stap is het lokaliseren van de geluidsbron. Begin hier.
Aan het eind van deze stap zou u een goed profiel en een beschrijving van het geluid moeten hebben, en moeten weten of de bron zich binnen of buiten uw woning bevindt. U bent nu klaar voor de volgende stappen.

Klik hier als het geluid binnen uw eigendom is

Klik hier als het geluid buiten uw woning is

Klik hier als u vermoedt dat het geluid afkomstig is van elektriciteitspalen of transformatoren.

EMC Probleem analyse

Maak een zo goed mogelijk onderscheid tussen de storing en de situatie zonder storing

WAT wordt wel /niet gestoord?

Varieer ontvanger, frequentie, mode, antennerichting, antenne polarisatie. Zo gedetailleerd mogelijk!

WAT is het karakter of patroon van de storing wel/niet

Maak opname van audio en spectrum.

WANNEER voor het eerst aanwezig/waargenomen?

WANNEER wel / niet storing?

Is er een tijdlijn of patroon in de tijd, of na een gebeurtenis?

WAAR wordt wel/niet gestoord?

Varieer antenne, plaats in shack, plaats in huis, binnen/buiten. Vergelijk met mede amateurs.

HOEVEEL storing is er?

Is het meetbaar? Liefst in dB, S-punten. Varieert dit in tijd of frequentie?

TREND welke verandering is er wel/niet in moment/hoeveelheid storing?